Ảnh hưởng của bổ sung các nguồn Protein khác nhau trong thức ăn hỗn hợp của khẩu phần đến tăng khối lượng và hiệu quả kinh tế nuôi bò vỗ béo tại Ea Kar, Đắk Lắk

Trương Tấn Khanh 

1. Đặt vấn đề

Nuôi vỗ béo bò đã và đang trở thành một nghề mang lại có hiệu quả kinh tế khá cao cho một số lượng không nhỏ nông hộ tại Ea Kar. Theo kết quả điều tra “sự chấp nhận cỏ trồng 2010” của dự án FAP cho thấy có khoảng 274 hộ đang nuôi vỗ béo bò trong Huyện, thu nhập trung bình từ vỗ béo bò của các nông hộ này ước tính 55% tổng thu nhập của nông hộ (Trương Tấn Khanh và cs., 2011). Bò vỗ béo thường được nuôi nhốt và cung cấp thức ăn tại chuồng, từ 80 -100% cỏ tươi được cung cấp từ cỏ trồng. Thức ăn tinh là nguồn thức ăn không thể thiếu được trong vỗ béo bò thịt. Các dự án trước đây như dự án Đa dạng hóa nông nghiệp, dự án Hệ thống chăn nuôi và sinh kế (LLSP) đã giới thiệu một số khẩu phần thức ăn hỗn hợp để nuôi vỗ béo, tuy nhiên những khẩu phần này đều có một nhược điểm chung là giá thành cao và sử dụng khá nhiều thức ăn động vật (bột cá). Để giúp đỡ nông dân có thêm các chọn lựa phù hợp vơi điều kiện sản xuất của mình, chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu ảnh của bổ sung các nguồn Protein khác nhau trong thức ăn hỗn hợp của khẩu phần đến tăng khối lượng và hiệu quả kinh tế nuôi bò vỗ béo tại Ea Kar, Đắk Lắk.
Mục tiêu của đề tài:
Đánh giá ảnh hưởng của bổ sung các nguồn Protein khác nhau vào thức ăn hỗn hợp trong khẩu phần đến lượng thức ăn ăn vào, khả năng tăng khối lượng và hiệu quả kinh tế của nuôi vỗ béo bò thịt Laisind và bò lai F1(Laisind x Brahman),
Cung cấp các lựa chọn khác nhau để nông dân có thể chọn để áp dụng phù hợp với điều kiện  sản xuất của họ.

2. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Bò Laisind (LS) và bò lai F1 giữa Laisind  và Brahman (F1) từ 21 - 24 tháng tuổi.
Vật liệu nghiên cứu: Các khẩu phần thức ăn hỗn hợp với nguồn proein khác nhau, kết quả phân tích thành phần hóa học của các thức ăn thí nghiệm trình bày trên bảng 1


Thức ăn hỗn hợp tự trộn trên khẩu phần dựa vào các nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương, thức ăn năng lượng chủ yếu là cám gạo, ngô và bột sắn, nguồn cung cấp protein thô chủ yếu từ bột cá (khẩu phần 1) và bột lá keo dậu (khẩu phần 2). Giá trị dinh dưỡng của khẩu phần: năng lượng trao đổi của cả hai khẩu phần xấp xĩ 2500 Kcal/kgVCK, protein thô là 15,5%.

Quy trình nuôi dưỡng bò thí nghiệm

Lô 1a, 1b: Cho ăn tự do cỏ sả và bổ sung thức ăn hỗn hợp tự trộn (TAHH1) có 15,5% protein thô, với nguồn protein từ bột cá, số lượng cho ăn tối đa 3kg/con/ngày.
Lô 2a, 2b: Cho ăn tự do cỏ sả và bổ sung thức ăn hỗn hợp tự trộn (TAHH2)có 15,5% protein thô, với nguồn protein từ bột lá keo dậu với số lượng tối đa 3kg.

Các chỉ tiêu theo dõi

Bò thí nghiệm đước nuôi cá thể, các chỉ tiêu theo dõi như sau:
Lượng ăn vào: Lượng ăn vào của bò được theo dõi bằng cách cân lượng thức ăn cho ăn trong ngày và lượng thức ăn thừa vào sáng sớm hôm sau trước khi cho ăn thức ăn mới.
Khối lượng cơ thể: bò được cân vào buổi sáng khi chưa cho ăn, cân liên tục trong ba ngày để lấy số liệu trung bình.

Hiệu quả kinh tế
Các so sánh trong thí nghiệm:
- So sánh sinh trưởng của bò cùng một nhóm giống với các khẩu phần nuôi khác nhau;
- So sánh sinh trưởng của hai nhóm trong cùng khẩu phần nuôi giống nhau
Xử lý số liệu: Số liệu thí nghiệm được xử lý thống kê trên phần mềm Minitab phiên bản 14, các số liệu trình bày trong báo cáo bao gồm số trung bình, sai số chuẩn (SE), sử dụng T-Test để so sánh các số trung bình với độ tin cậy 95%.

3. Kết quả và thảo luận

Lượng ăn vào của bò thí nghiệm

4. Kết luận và đề nghị

Kết luận

Thay thế nguồn thức ăn giàu protein từ bột cá sang bột lá cây họ đậu trong khẩu phần thức ăn hỗn hợp để nuôi bò vỗ béo không làm ảnh hưởng đến lượng ăn vào, tốc độ tăng trọng, hiệu quả sử dụng thức ăn của bò.
Lượng thu nhận thức ăn của bò lai F1(LS x Br) trong cả hai khẩu phần luôn cao hơn so với bò Laisind. Ở lô một (khẩu phần bột cá) bò lai Brahman là 8,01 kgVCK/con/ngày, bò Laisind là 7,10 kgVCK/con/ngày; Ở lô hai (khẩu phần bột lá) bò lai Brahman là 7,91kgVCK/con/ngày trong khi đó bò Laisind là 7,13 kgVCK/con/ngày.
Bò thịt F1(Br x LS) vỗ béo bằng cách cho ăn tự do cỏ hòa thảo và bổ sung thức ăn hỗn hợp có chứa 15,5 protein thô cho tăng khối lượng 26,10 – 26,47 kg/con/tháng, cao hơn so với bò Laisind cho ăn cùng khẩu phần, bò Laisind đạt từ 23,86 đến 24,04 kg/con/tháng.
Lợi nhuận nuôi bò vỗ béo từ khẩu phần thức ăn hỗn hợp có nguồn protein từ bột lá cây họ đậu (khẩu phần 2) cao hơn so với từ bột cá (khẩu phần 1), lợi nhuận nuôi từ khẩu khẩu phần 1 từ 356.062 đến 356.062 đồng/con/tháng, khẩu phần 2 từ 435.542 đến 437.509 đồng/con/tháng.

Đề nghị

Công nhận kết quả nghiên cứu nói trên, khuyến khích nông dân trồng cỏ họ đậu, sản xuất bột lá và sử dụng làm thức ăn giàu protein trong khẩu phần vỗ béo bò.
Tiếp tục nghiên cứu sử dụng hợp lý các nguồn thức ăn sẵn có, rẽ tiền khác trong khẩu phần nuôi bò thịt, tăng các lựa chọn kỹ thuật khác nhau và hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

ABSTRACT

Effect of supplementation of concentrate with different protein sources on live weight gain and economic efficiency of fattening beef cattle in Ea Kar, Dak Lak 
The study was designed to evaluate the effect of supplementation of concentrate with different protein sources on live weight gain and economic efficiency of fattening beef cattle (Laisind and crossbred F1 (LS x Br). The protein sources were from fish meal and legumes’ leaf meal. The legumes used were leaf meal of Leucaena leucocephala. The results of study showed:1) Replacing protein from fish meal by legume leaf meal in the concentrated feed for fattening cattle was not significant effect to body weight gain and feed intake of cattle; 2) Ad libitum high quality grass of Panicum maximum and supplying concentrate feed with 15.5% CP for fattening cattle, the body weight gain of Laisind  was 795,22 – 801,33 gram/day and F1 (LS x Br) was 870,11 to 882,33 , 3) in both diets, the grow rate of F1 (LS x Br) was significant higher than Laisind but the benefit was not very different.
Keywords: Effect, Protein sources, fish meal, legume leaf meal, Laisind, F1 (LS x Br), Fattening.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

Vũ Chí Cương, Phạm Kim Cương, Nguyễn Thành Trung, Phạm Thế Huệ,  2001. Nghiên cứu sử dụng rĩ mật trong khẩu phần bò thịt. Các báo cáo khoa học của đề tài nghiên cứu khoa học 08-05. Trang 162 – 171.
Vũ Chí Cương, Phạm Kim Cương, Nguyễn Thành Trung, Phạm Thế Huệ,  2007. Ảnh hưởng của việc thay thế protein thoát qua (by-pass protein) trong khẩu phần đến khả năng tăng trọng và hiệu quả kinh tế của bê lai Brahman tại Đắk Lắk. Báo cáo trình bày tại hội nghị khoa học viện chăn nuôi 2007.
Phạm Kim Cương, Vũ Chí Cương,Vũ Văn Nội, Đinh Văn Tuyền, Nguyễn Thành Trung, 2001. Nghiên cứu sử dụng rơm lúa trong khẩu phần bò thịt. Các báo cáo khoa học của đề tài nghiên cứu khoa học 08-05. Trang 174 – 187.
Lê Viết Ly, Vũ Văn Nội, Vũ Chí Cương, Phạm Kim CuwowngNguyeenx Quốc Đạt (1996). Nuôi bê lai hướng thịt bằng thức ăn bổ sung từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp tại miền Trung. Kết quả nghiên cứu khoa học 1994 – 1996, trang 135 – 140.
Vũ Văn Nôi, Phạm Kim Cương, Đinh Văn Tuyền, 1999. Sử dụng phụ phế phẩm và nguồn thức ăn sẳn có tại địa phương để nuôi vỗ béo bò. Báo cáo khoa học chăn nuôi thú y, Huế 28 – 30 tháng 6 năm 1999. Trang 25 – 29.
Viện Chăn nuôi,  2001. Thành phần giá trị dinh dưỡng gia súc. gia cầm Việt Nam. Nxb nông nghiệp.

Tiếng Anh

Trương Tan Khanh, Nguyen Ngoc Anh, Werner Stur, 2011. Smallholder cattle fattening in Vietnam. Technical Advisory fo IFAD
Werner W. Stür and Peter M. Horne, 2000. Developing forage technologies with smallholder farmers. How to grow, manage and use forages.